De Turnhoutse School
Een nieuw hoofdstuk
9 oktober 2026
Veertien jaar na de oorspronkelijke publicatie krijgt Architectuur in de Golden Sixties: De Turnhoutse School een nieuw hoofdstuk. De derde, herziene uitgave brengt het verhaal van een bijzondere generatie Turnhoutse architecten opnieuw onder de aandacht en verschijnt voor het eerst ook volledig in het Engels. Daarmee wordt een belangrijk hoofdstuk uit de Vlaamse architectuurgeschiedenis opnieuw toegankelijk voor een breed en internationaal publiek.
Wie vandaag door Turnhout en omgeving rijdt, komt op verschillende plaatsen de sporen tegen van een opmerkelijke periode uit de lokale architectuurgeschiedenis. In de jaren zestig en het begin van de jaren zeventig waren hier verschillende architecten actief die elk een eigen praktijk en vormentaal ontwikkelden, maar tegelijk een duidelijke verwantschap vertoonden.
Paul Neefs, Atelier Vanhout & Schellekens en het bureau van Lou Jansen en Rudi Schiltz worden doorgaans samengebracht onder de noemer ‘Turnhoutse School’.
Hoewel de naam anders doet vermoeden, ging het niet om een school of formeel architectencollectief. De term verwijst naar een groep architecten die vanuit dezelfde omgeving werkte en binnen het naoorlogse modernisme een eigen architectuur ontwikkelde. Hun werk vond zijn oorsprong in Turnhout en de Kempen, maar sloot tegelijk aan bij bredere ontwikkelingen in de Europese architectuur.
Van architectuur naar publicatie
In 2012 kreeg dat verhaal voor het eerst een omvangrijke publicatie. Onder de titel Architectuur in de Golden Sixties: De Turnhoutse School brachten auteurs Yves De Bont en Francis Strauven het werk en de context van deze architectengeneratie uitvoerig in kaart.
Het boek beperkte zich niet tot een verzameling foto’s van bijzondere gebouwen. Het was het resultaat van diepgaand onderzoek naar de architecten, hun oeuvre, hun onderlinge relaties en de maatschappelijke omstandigheden waarin hun architectuur ontstond.
Francis Strauven behandelde het leven en werk van Paul Neefs, terwijl Yves De Bont zich verdiepte in Jansen & Schiltz en Vanhout & Schellekens. Andere onderzoekers leverden bijdragen over onder meer sociale huisvesting, de verhouding tussen architect en bouwheer en het vormgeven van het collectieve. Ook de ontstaansgeschiedenis van enkele belangrijke gezamenlijke projecten werd onderzocht.
Met meer dan 500 plannen en foto’s bood de publicatie niet alleen een breed overzicht van de gerealiseerde architectuur, maar ook een blik achter de schermen. Het ontwerpproces, de samenwerking en de ontwikkeling van ideeën werden zo mee onderdeel van het verhaal.
De belangstelling bleek groot. De eerste uitgave uit 2012 raakte snel uitverkocht en al in 2014 volgde een heruitgave. Ook die editie werd uiteindelijk moeilijk verkrijgbaar.
Meer dan tien jaar na die tweede druk groeide daarom het initiatief om het boek opnieuw beschikbaar te maken. Ditmaal werd niet gekozen voor een eenvoudige herdruk, maar voor een herziene en uitgebreide derde editie.
De oorspronkelijke publicatie blijft het fundament, maar wordt aangevuld met een nieuw voorwoord en een bijkomend hoofdstuk. Daarin wordt de Turnhoutse School bekeken vanuit het perspectief van vandaag en wordt haar plaats binnen een ruimere internationale architectuurcontext onderzocht.
Die internationale blik vertaalt zich ook letterlijk in de nieuwe uitgave: voor het eerst verschijnt het boek volledig in het Engels. Zo wordt het onderzoek toegankelijk voor architecten, onderzoekers, studenten, erfgoedprofessionals en andere geïnteresseerden buiten het Nederlandstalige gebied.
Opnieuw kijken naar de Turnhoutse School
Voor het nieuwe hoofdstuk werd niet alleen teruggegrepen naar bestaande teksten en archieven. De architectuur zelf werd opnieuw bezocht.
Op 18 februari 2026 trokken onder anderen Karina Van Herck van het Agentschap Onroerend Erfgoed en Marieke Kuipers, samen met Edith Wouters en Herbert Weyns van AR-TUR, langs verschillende kenmerkende gebouwen van de Turnhoutse School.
https://actrust.be/ar-tur-werkt-aan-nieuwe-editie-de-turnhoutse-school/
Een van de haltes was het Huis Carli Vanhout in Turnhout. Onder begeleiding van Luc Vanhout, zaakvoerder van Architects in Motion en Architectural Conservation Trust, werd de woning opnieuw bekeken vanuit een hedendaags perspectief. De observaties ter plaatse en de gesprekken over de architectuur en haar context vormden mee de basis voor de nieuwe reflecties in de publicatie.
Zo’n nieuwe blik is relevant. Een woning die zestig jaar geleden uitgesproken modern was, bevindt zich vandaag in een heel andere context. Materialen verouderen, bewoners en functies veranderen en technische eisen evolueren. Tegelijk groeit het besef dat deze gebouwen deel uitmaken van ons architecturaal erfgoed.
Daarmee verschuift ook de vraag. Niet alleen wat maakte deze architectuur destijds bijzonder?, maar ook wat betekent ze vandaag en hoe gaan we er in de toekomst mee om?
Precies daar sluit de nieuwe uitgave aan bij de werking van Architectural Conservation Trust.
ACT brengt de levens en werken van Jozef Schellekens, Carli Vanhout, Paul Schellekens en Architects in Motion samen en verbindt daarmee verschillende generaties architectuurpraktijk in Turnhout. Het gaat daarbij niet alleen om gebouwen, maar ook om het bewaren en toegankelijk maken van de ideeën, verhalen en ontwerppraktijken die erachter schuilgaan.
Ook ACT krijgt daarom een plaats in het nieuwe hoofdstuk van de publicatie.
Architectuurarchieven spelen daarin een belangrijke rol. Plannen, schetsen, foto’s en andere documenten vertellen immers een deel van het verhaal dat aan een gerealiseerd gebouw niet altijd meer af te lezen valt. Ze maken het mogelijk om te begrijpen hoe ontwerpen ontstonden en vormen tegelijk bronnen voor toekomstig onderzoek.
Die aandacht voor de archieven was nauw verbonden met de totstandkoming van de nieuwe editie.
In juni 2025 organiseerden Architects in Motion en Master Interior, in samenwerking met AR-TUR en Erfgoed Noorderkempen, een benefietevent in Cultuurhuis de Warande. Partners, ontwerpers en erfgoedliefhebbers werden er samengebracht met als doel middelen te verzamelen voor de herdruk en vertaling van het boek en tegelijk aandacht te vragen voor het duurzaam bewaren van architectuurarchieven.
De nodige financiering werd bijeengebracht en de derde editie kon werkelijkheid worden.
https://actrust.be/herdruk-en-vertaling-boek-turnhoutse-school-de-financiering-is-rond/
Een nieuwe editie
Op 12 september 2026 werd de geactualiseerde uitgave officieel voorgesteld tijdens een feestelijke bijeenkomst bij Master Interior.
https://ar-tur.be/nieuws/boek-nu-te-koop-architectuur-in-de-golden-sixties-de-turnhoutse-school
Auteurs, onderzoekers, architecten, erfgoedprofessionals, partners, sponsors en liefhebbers van de Turnhoutse School kwamen er samen. Tijdens gesprekken met onder anderen Yves De Bont, Luc Vanhout, Dennis Pohl, Karina Van Herck, Marieke Kuipers, Eva Storgaard, Edith Wouters, Philip Baelus en Jef Van Doninck werd teruggeblikt op het onderzoek, maar vooral ook vooruitgekeken naar de toekomst van dit architecturale erfgoed.
Veertien jaar na de eerste publicatie is Architectuur in de Golden Sixties: De Turnhoutse School daarmee opnieuw beschikbaar.
De derde editie telt 382 pagina’s en bevat het uitgebreide historische beeld- en planmateriaal uit de oorspronkelijke publicatie, aangevuld met een nieuw voorwoord en een nieuw hoofdstuk. Het boek verschijnt zowel in het Nederlands als in het Engels.
De heruitgave maakt een belangrijk stuk architectuurgeschiedenis opnieuw toegankelijk, maar trekt het verhaal tegelijk door naar vandaag. Wie de Turnhoutse School nog niet kent, krijgt de kans haar architecten, gebouwen en ideeën te ontdekken. Wie er al mee vertrouwd is, kan het werk opnieuw bekijken vanuit de vragen die zich vandaag stellen rond architectuur, archieven en erfgoed.
Voor Architectural Conservation Trust is dat precies waar deze nieuwe editie om draait: niet alleen bewaren wat geweest is, maar ervoor zorgen dat de kennis en verhalen achter deze architectuur beschikbaar blijven voor de generaties die volgen.
Voor deze editie heeft het Architectural Conservation Trust ook zijn eigen wikkel gekregen
Met dank aan:
Master Interior voor de accomodatie van het event
Hendrickx Feesten voor de catering
Sander Verheyen (https://www.replay-avm.be/) voor de aftermovie
Fotoverslag:
Kelly Donckers & Lander Loeckx
